Gemeente Oosterhout

Oosterhout is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Brabant. De gemeente telt 54.235 inwoners (31 mei 2009, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 73 km² (waarvan 1,14 km² water). Doordat het niet aan een spoorlijn ligt, is het één van de grootste plaatsen van Nederland zonder station.

 De gemeente bestaat uit de stad Oosterhout en drie kerkdorpen: Den Hout, Oosteind en Dorst.

Oosterhout is gunstig gelegen aan twee autosnelwegen, de A27 en de A59, en is ook per water (Wilhelminakanaal) en goederenspoor bereikbaar. Vandaar dat de gemeente een belangrijke economische functie heeft en ruim 3.000 bedrijven telt.

Geschiedenis

Oosterhout ontleent mogelijk zijn naam aan het feit dat het in de 13e eeuw gesticht is ten oosten van het naburige Den Hout, maar dit is niet zeker. Oosterhout werd voor het eerst genoemd in geschriften uit de 11e eeuw. Op een hoger gelegen plaats werd toen voor het eerst een parochiekerk gebouwd, al vanaf het begin gewijd aan Sint Johannes de Doper. Deze Romaanse kerk werd in de 15e en begin 16e eeuw vervangen door de huidige laat-gotische kerk.

Kort na de stichting van deze parochie werd het dorp een heerlijkheid onder de graven van Duivenvoorde. Dit vanwege de strategische plaats aan de toenmalige grens tussen het hertogdom Brabant en het graafschap Holland. De Van Duivenvoordes lieten een groot kasteel bouwen, Kasteel Strijen. Dit kasteel is eind zestiende eeuw door Spaanse soldaten in puin geschoten tijdens de Tachtig Jarige Oorlog. Van dit kasteel rest nog een deel van een hoektoren: de Slotbossche toren.

In de late Middeleeuwen ontstond, vanwege de aanwezigheid van geschikt leem in de grond, een uitgebreide pottenbakkersindustrie. De bloei van deze bedrijfstak bleef tot in de 19e eeuw.

Rond 1300 vestigde een aantal adellijke families zich in Oosterhout, waar ze de verschillende 'slotjes' lieten bouwen, kasteeltjes waarvan er nu nog zes bestaan. Een van deze slotjes, De Blauwe Camer, is sinds 1647 klooster van de zusters Norbertinessen van Sint Catharinadal, nadat de zusters gedwongen waren hun klooster in Breda te verlaten. Dankzij een speciale bescherming door de prinsen van Oranje mocht St. Catharinadal als enige katholieke klooster in de republiek blijven bestaan. Ook de Benedictinessen hebben een klooster in Oosterhout. De Benedictijner St. Paulusabdij werd in de loop van 2006 gesloten en is daarna in gebruik genomen door de lekengemeenschap Chemin Neuf. Het gebied waarin deze drie kloosters zich bevinden wordt De Heilige Driehoek genoemd.

In 1809 kreeg Oosterhout stadsrechten van koning Lodewijk Napoleon. Na het einde van de stadsrechten, in de loop van de 19e eeuw, breidde de stad zich enigszins uit. De echte groei begon pas in de tweede helft van de 20e eeuw. Oosterhout werd toen enerzijds een aantrekkelijke forensenplaats, maar ontwikkelde anderzijds ook veel werkgelegenheid, veelal in de industrie.

 

Bezienswaardigheden

Markplein met de Sint-Jansbasiliek

Slotbossche toren

• De Slotjes aan de Ridderstraat en de Slotlaan. De twee slotjes zijn de voormalige woonhuizen van de ridders die zich na de kruistochten hier vestigden. De Slotjes zijn alleen aan de buitenzijde te bezichtigen. Het oudste Slotje is tevens het kleinste van omvang; Slotje Borssele. Dit Slotje dateert van het einde 13e eeuw (bouw rond 1285). Uit een oude gravure in het Nationaal Prentenkabinet blijkt dat Slotje Borssele oorspronkelijk een gracht rondom had alsmede een trapgevel. In de 19e eeuw werd er een boerderij aan gebouwd.
• Sint-Jansbasiliek, Markt, Oosterhout. De kerk is een vijfbeukige kruiskerk uit de 17e eeuw. Het interieur bevat zeldzame, antieke voorwerpen en prachtige glas-in-loodramen.
• De Heilige Driehoek met drie abdijen:
  • Sint-Catharinadal, Kloosterdreef 3, is één van de vijf slotjes in Oosterhout, uit de 15e eeuw. Sinds 1647 is dit het klooster van de Zusters van Norbertinessen. Het is te bezoeken tijdens de Open Dagen.
  • Onze-Lieve-Vrouweabdij, Zandheuvel 90, Oosterhout. Het klooster wordt bewoond door de zusters Benedictinessen. Er is een gastenhuis voor retraites en bezinning.
  • Sint-Paulusabdij, Hoogstraat 80, Oosterhout. Voormalige Benedictijnenabdij.
• Heilige Cornelius Kerk [1], Houtse Heuvel, Den Hout (gem. Oosterhout).
• Heilige Eik, Splitsing Vrachelsestraat/Achterstraat, Den Hout (gem. Oosterhout).
• Mariakerk

Cultuur

Musea

• Bakkerijmuseum, Klappeijstraat 47-49, Oosterhout. Een uitgebreide collectie oude bakkersvoorwerpen en –werktuigen en historisch bakkerswinkeltje. In de huidige bakkerij voor groepen mogelijk om zelf brood en koekjes te bakken. Reserveren noodzakelijk.
• Museum Oud-Oosterhout, Bredaseweg 129, Oosterhout. Openluchtmuseum met miniatuurhuisjes van Oosterhout anno 1900. In het binnenmuseum een oudheidkamer en vroegere streekartikelen. Tevens wisselexposities.
• Speelgoedmuseum Op Stelten, Sint Vincentiusstraat 86, Oosterhout. Een uitgebreide collectie oud en antiek speelgoed, van de 18e eeuw tot ongeveer 1950.
• Kaaiendonks Carnavalsmuseum, Sint Vincentiusstraat 86, Oosterhout. Het museum bestaat sinds 11-11-2006 en geeft een overzicht van het Oosterhoutse (Kaaiendonkse) carnaval.

Kunst, cultuur en literatuur

• H19 Centrum voor de Kunsten, Heuvel 19-23, Oosterhout. H19 verzorgt de kunsteducatie voor Oosterhout en regio, met een gevarieerd aanbod op het gebied van dans, muziek, theater, beeldende en audiovisuele kunst en literatuur. Naast het cursusaanbod voor particulieren biedt H19 projecten en workshops op maat voor het onderwijs. Ook ondersteunt H19 het sociaal-cultureel werk in Oosterhout.
• Theek 5, Torenplein 8, Oosterhout. Theek 5 is een bibliotheekorganisatie met 15 bibliotheken in zeven gemeenten. De centrale bibliotheek is gevestigd in Oosterhout aan het Basiliekplein.
• CLIP, marktplaats voor cultuureducatie in Oosterhout. Het Cultuur Leraren en Leerlingen Informatie Punt brengt het vraag en aanbod van kunst en cultuur in Oosterhout bij elkaar. Het is een samenwerkingsverband tussen H19, Theek 5 en CUST.
• Vlaamsche Culturele Sociëteit - VZW, In standhouden en bevorderen van culturele contacten met Vlaanderen en in het bijzonder Antwerpen.
• Filmtheater Oosterhout - draait jaarlijks ca. 50 voorstellingen in Theater De Bussel en daarnaast op locatie en zomervoorstellingen in de open lucht. Jaarlijks ruim 14.000 bezoekers.
• Toekomstig Huis voor Cultuur - Theater De Bussel, Theek5, H19 en de Stichting Filmtheater werken samen in de realisatie van een Huis voor Cultuur waarvan de bouw binnenkort van start moet gaan en in 2012 voltooid moet zijn.

Vertier

Winkelstraat Oosterhout

Winkelen

Er is een groot overdekt winkelcentrum Arendshof met vele winkels in het centrum van Oosterhout en Arkendonk in Oosterhout-Noord en winkelcentrum Zuiderhout in Oosterhout-Zuid.

Markt

Er zijn drie markten in Oosterhout:

• Centrum Markt zaterdag van 08:30 - 16:00 uur
• W.C. Arkendonk dinsdag van 12:00 - 17:00 uur
• W.C. Zuiderhout woensdag van 11:30 - 17:00 uur

Theater

• Theater de Bussel
• Theater de Schelleboom

 

Bekende Oosterhouters

• Gerrit Brokx (politicus)
• Marlies Dekkers (mode-ontwerpster)
• Extince (rapper)
• Conrad Carel Käyser (militair en ontdekkingsreiziger)
• Roland Koopman (presentator)
• Kaz Lux (muzikant)
• Kees Pijl (voetballer)
• Eus Roovers (schrijver en eerste Stadsdichter van Oosterhout (2009))
• Annette Sekrève (prinses)
• Christiaan Snouck Hurgronje (arabist en islamoloog)
• Willem Hendrik de Vriese (botanicus)

Volkslied

Oosterhout, hart van West-Brabant.
Op de grens van zand en klei.
Oosterhout, je polders, weiland,
Je bossen en je paarse hei.
Oosterhout, hart van West-Brabant.
Stad, gemoedelijk en gastvrij.
Oosterhout, zo onweerstaanbaar, want:
Daar kun je echt niet aan voorbij.

1. Je parken en je Slotjes,
Je kloosters en je basiliek,
En je Slotbosse toren:
Ze maken je uniek.

2. Dynamisch je bedrijven,
Je centrum bruist van energie.
Wonen, werken, recreëren:
In goede harmonie.

3. Drie fraaie kerkdorpen
Zijn aan je zorg toevertrouwd.
Hebben elk d’r eigen trekje:
Oosteind, Dorst en Den Hout.